5/5 - (1 bình chọn)

Khi một thiên thần nhỏ chào đời mỗi gia đình đều cảm thấy hạnh phúc. Nhưng đi kèm với niềm vui là nỗi lo lắng về trách nhiệm chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây của Ganola Mum sẽ tổng hợp kiến thức các bài kiểm tra cùng cách chăm sóc trẻ sơ sinh theo khoa học. Để giúp cha mẹ có thể tự tin hơn về việc chăm sóc những thiên thần nhỏ một cách an toàn, hiệu quả. 

Cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi theo từng giai đoạn

Sau hành trình mang thai 9 tháng 10 ngày, một niềm vui lớn lao khi gia đình đón chào thiên thần nhỏ vừa chào đời. Sau đây, chúng tôi sẽ hướng dẫn cách chăm sóc trẻ sơ sinh từ a đến z dưới 1 tháng tuổi, để đảm bảo bé phát triển khoẻ mạnh. 

Phương pháp chăm sóc trẻ sơ sinh giai đoạn 1 tuần tuổi

Giai đoạn đầu tiên khi bé chào đời là quãng thời gian cực kỳ quan trọng đối với sức khoẻ, phát triển của bé. Nghiên cứu chỉ ra việc chăm trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi nếu không đúng cách sẽ đối mặt với rủi ro tử vong cao lên đến 50%. Thời gian này, hệ thần kinh của bé đang thích ứng môi trường mới, mỗi giây phút đều rất quan trọng. 

Khi nhắc tới cách chăm sóc trẻ sơ sinh mới chào đời thì nhiệt độ đóng vai trò quan trọng nhất. Bởi vì nhiệt độ môi trường thấp hơn nhiệt độ trong cơ thể mẹ, làm cho bé bị hạ thân nhiệt, dễ bị nhiễm khuẩn. Việc để bé nằm cạnh mẹ giúp truyền đạt hơi ấm, tạo liên kết mẫu tử đặc biệt, giúp bố mẹ dễ dàng theo dõi bất kỳ vấn đề nào phát sinh.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Sữa non là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh

Khi chăm bé sơ sinh, bố mẹ cũng không cần quá lo lắng về cân nặng em bé. Lúc ở trong bụng mẹ, bé đã nhận đủ dưỡng chất nên việc dao động cân nặng là điều bình thường. Cho bé bú mỗi khi cần thay vì theo lịch trình giúp con đáp ứng nhu cầu ăn của mình. 

Sữa non là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh, hàm lượng IgA cao giúp tăng cường hệ miễn dịch. Giảm nguy cơ mắc bệnh viêm phổi hay vấn đề tiêu hoá, đặc biệt là tiêu chảy. Mẹ cần chú ý đến các biểu hiện bình thường của bé như đi ngoài phân su, vàng da. Nếu có bất kỳ dấu hiệu không bình thường nào, phải báo ngay với bác sĩ để đảm bảo bé nhận được sự chăm sóc đúng đắn và kịp thời.

Chăm sóc bé sơ sinh vào giai đoạn 2 tuần tuổi

Việc chăm sóc em bé sơ sinh giai đoạn 2 tuần tuổi cũng quan trọng không kém. Lúc này mẹ vẫn chưa nhận ra sự thay đổi, nhưng với bé đây là bước cần thiết trong quá trình phát triển. Ngoài vấn đề ăn, ngủ, đi vệ sinh, bé bắt đầu thể hiện những dấu hiệu của tăng trưởng, khám phá thế giới xung quanh.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Khi chăm bé sơ sinh, bố mẹ cũng nhận thức về sự cải thiện trong cân nặng của bé

Một tin vui lớn cho bố mẹ là nhận thức về sự cải thiện trong cân nặng của bé. Có thể thấy bé tăng cân vượt qua trọng lượng ban đầu khi mới chào đời. Mẹ cần chủ động hơn trong việc cho bé bú thường xuyên hơn, mỗi cữ cách nhau 2 đến 3 giờ. Đảm bảo bé đang nhận đủ lượng sữa chất lượng và cần thiết cho sự phát triển. Nếu mẹ gặp vấn đề thiếu sữa, cần liên hệ với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có phương án cụ thể.

Ở giai đoạn này tình trạng vàng da của bé đã giảm đi, trường hợp tăng cường không mong muốn nên thông báo cho bác sĩ để kiểm tra kỹ lưỡng, đưa ra phương án điều trị thích hợp. Đây được xem như một trong những bước tiến quan trọng khi nuôi trẻ sơ sinh. 

Phương pháp chăm sóc bé sơ sinh giai đoạn 3 tuần tuổi

Vào tuần thứ 3 bé sẽ phát triển rõ rệt hơn, khả năng kiểm soát cơ và chuyển động mềm mại, uyển chuyển hơn. Bé cũng có khả năng nâng đầu lên góc 45 độ khi nằm sấp, mẹ có thể thúc đẩy bé phát triển hơn. Bằng cách tạo điều kiện cho bé tự nâng đầu lên thường xuyên, giúp cải thiện tình trạng đầu bẹp do hay nằm ngửa.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Em bé sơ sinh 3 tuần tuổi có thể kiểm soát cơ, chuyển động mềm mại

Khả năng tập trung của bé ngày càng cải thiện, bé có thể ghi nhớ hình ảnh phức tạp, tập trung vào những đồ chơi trong tầm nhìn. Nhưng bé sẽ không có hứng thú chơi đùa, khóc thường xuyên qua nhiều nguyên nhân như đói, trào ngược hay vấn đề khác. Đối mặt với biểu hiện này, mẹ cần lưu ý báo cho bác sĩ nếu bé khóc trong thời gian dài. 

Khi chăm sóc em bé sơ sinh đạt 3 tuần tuổi, có thể xuất hiện mụn đỏ, mụn đầu trắng hay dạng phát ban khác, là biểu hiện hệ tuần hoàn chưa hoàn thiện, sẽ tự thuyên giảm sau vài ngày. Mẹ không cần quá lo lắng, chỉ cần giữ cho da bé sạch sẽ, khô thoáng. 

Hãy bắt đầu điều chỉnh thói quen ngủ giúp bé phân biệt rõ giữa ngày và đêm. Hạn chế thời gian ngủ vào ban ngày khoảng 3 đến 4 giờ, tạo cơ hội cho bé phân biệt giấc ngủ trưa, giấc ngủ đêm. Bố mẹ cũng điều chỉnh thời gian ngủ của bé theo chu kỳ trung bình 14 đến 17 giờ mỗi ngày, tùy thuộc vào chế độ sinh hoạt gia đình.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Hãy bắt đầu điều chỉnh thói quen ngủ giúp trẻ sơ sinh  phân biệt rõ giữa ngày và đêm

Vì sức đề kháng và hệ thống miễn dịch bé còn non nớt, mẹ nên tránh đưa bé đi xa. Thực hiện các biện pháp vệ sinh khi có người thân, bạn bè đến thăm, giúp bảo vệ bé khỏi nguy cơ nhiễm bệnh. Cách nuôi trẻ sơ sinh tỉ mỉ giai đoạn này sẽ đặt nền móng cho sự phát triển khỏe mạnh của bé yêu.

Chăm sóc em bé sơ sinh 4 tuần tuổi

Trong giai đoạn chăm sóc em bé sơ sinh 1 tháng tuổi này, bé có khả năng phản ứng với tiếng ồn bằng những hành động như giật mình, khóc. Đây là dấu hiệu rõ ràng về hệ thần kinh, cơ hội cho mẹ và gia đình tận hưởng mỗi khoảnh khắc kỳ diệu cùng bé yêu.

Khi không còn thường xuyên khóc là lúc mẹ có thể khuyến khích bé tham gia các hoạt động vận động, kéo dài thời gian bé nằm sấp giúp phát triển cơ, tăng cường sức bền. Giai đoạn này, bé sẽ thường xuyên đòi ăn, tăng cường nhu cầu dinh dưỡng để hỗ trợ phát triển toàn diện cho cơ thể. 

chăm sóc trẻ sơ sinh
Giai đoạn 1 tháng bé sẽ phản ứng với tiếng ồn bằng hành động như giật mình, khóc

Các bài kiểm tra cần làm khi chăm sóc trẻ sơ sinh

Với cách chăm sóc trẻ sơ sinh mới chào đời sức khoẻ lẫn hệ miễn dịch còn yếu, nên cần thực hiện các bài kiểm tra đều đặn để biết bé phát triển khoẻ mạnh. 

Lấy máu gót chân

Việc lấy máu gót chân sẽ cung cấp thông tin chi tiết sức khỏe của bé, đặc biệt vấn đề rối loạn chuyển hóa, nội tiết. Mặc dù điều này không hiển nhiên ngay sau sinh nhưng nên thực hiện để phát hiện, điều trị sớm. Thực hiện từ 48 giờ sau khi sinh, việc lấy vài giọt máu từ gót chân bé mang lại các thông tin quan trọng. Đối với trẻ sơ sinh sinh non, nên thực hiện kiểm tra khi bé đạt 37 tuần và cân nặng sinh trên 2500g.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Lấy máu gót chân sẽ cung cấp thông tin chi tiết sức khỏe của trẻ sơ sinh

Chỉ số Apgar

Bước kiểm tra đầu tiên đánh giá tình trạng tim và hô hấp khi chăm sóc trẻ sơ sinh. Được thực hiện ngay sau khi bé chào đời, chỉ số Apgar đo lường nhịp tim, nhịp thở, trương lực cơ, phản xạ, màu sắc. Kết quả được đánh giá theo các mức điểm như sau:

  • Từ 7 đến 10 điểm, trẻ có sức khỏe tốt, yêu cầu chăm sóc thường xuyên.
  • Từ 4 đến 6 điểm, bé có vấn đề sức khỏe, cần những biện pháp hồi sức.
  • Dưới 4 điểm, trẻ sơ sinh yếu ớt, yêu cầu chăm sóc y tế khẩn cấp và tích cực.

Tiêm ngừa viêm gan B

Trung tâm CDC khuyến cáo, việc tiêm chủng ngừa viêm gan B cho trẻ sơ sinh là bước quan trọng để giữ cho tương lai bé được bảo vệ khỏi tác động nguy hiểm từ virus viêm gan B. Bệnh viêm gan B lây truyền qua máu, tiếp xúc với dịch tiết từ người bệnh, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sinh ra từ mẹ mắc bệnh. 

Vắc xin ngừa viêm gan B thường được tiêm vào những thời điểm quan trọng sau:

  • Trong 24 giờ sau khi sinh hoặc 6-12 giờ sau sinh đối với trẻ có mẹ mắc viêm gan B.
  • Trẻ 2 tháng: Mũi 1
  • 1 tháng sau mũi 1: Mũi 2
  • 1 tháng sau mũi 2: Mũi 3
  • 1 năm sau mũi 3: Mũi 4
chăm sóc trẻ sơ sinh
Cần thực hiện tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe cho trẻ sơ sinh

Tiêm ngừa lao

Tiêm vắc xin phòng lao (BCG) cho trẻ sơ sinh, biện pháp quan trọng đề phòng căn bệnh lao nguy hiểm. Việt Nam, một trong những quốc gia với tỷ lệ mắc bệnh lao cao, đặt ở vị trí thứ 15 trong 30 quốc gia có số lượng bệnh nhân lao cao nhất trên thế giới.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, việc tiêm BCG ngay trong 24 giờ đầu tiên sau khi bé chào đời giúp tập trung hệ miễn dịch nhanh chóng. Làm cho cơ thể bé phản ứng nhanh hơn khi tiếp xúc với vi khuẩn lao nguy hiểm. 

Chậm trễ việc tiêm vắc xin BCG có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lao, nhất là khi hệ thống miễn dịch bé còn non nớt. Do đó, việc hoãn lại tiêm vắc xin BCG chỉ nên áp dụng đối với trường hợp bé đang mắc bệnh nặng, sốt cao hay vấn đề sức khoẻ khác. 

Tiêm Vitamin K

Biện pháp ngăn chặn những vấn đề về chảy máu – Tiêm Vitamin K, để hệ thống máu của bé luôn ở trạng thái an toàn, hiệu quả. Vitamin K có tác dụng đông máu được cung cấp thông qua thực phẩm hàng ngày. 

Hầu hết trẻ sơ sinh đều sinh ra với lượng vitamin K thấp, dẫn đến vấn đề nghiêm trọng như chảy máu nếu không được chăm sóc kịp thời.Việc tiêm Vitamin K cho trẻ sơ sinh sau sinh giúp ngăn chặn rủi ro, giảm nguy cơ xuất hiện các vấn đề nghiêm trọng như tổn thương não hay tử vong. 

Các lưu ý quan trọng bố mẹ cần biết khi chăm sóc trẻ sơ sinh 

Những ngày đầu tiên của việc làm bố mẹ sẽ khiến bạn thấy khó khăn trong quá trình chăm trẻ. Chúng tôi sẽ đưa ra các lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh để giúp bố mẹ hiểu hơn về cách chăm sóc thiên thần nhỏ. 

Chăm sóc phần mềm

Quá trình chăm sóc em bé sơ sinh, hãy chú ý đến hai thóp mềm trên đầu của bé. Thóp đầu đầu tiên to hơn, thường đóng lại khi bé đủ 6 tháng. Thóp thứ hai nhỏ, ở phía sau đầu sẽ đóng lại sớm, giúp hộp sọ thích ứng với kích thước cần thiết để bảo vệ, phát triển não bộ. Nếu thóp bị lõm hay phồng lên, hãy liên hệ với bác sĩ để đảm bảo bé phát triển bình thường.

chăm sóc trẻ sơ sinh
Nên chăm sóc cho trẻ sơ sinh đúng cách để đảm bảo khoẻ mạnh

Chăm sóc tóc cho bé

Tóc trẻ sơ sinh bắt đầu phát triển vào tuần 14-15 của thai kỳ, nhưng mỗi bé sẽ có thời gian riêng để mọc tóc. Thời gian này, tế bào chết ở đầu bé cũng tăng, dẫn đến việc tóc rụng dần. Đây là hiện tượng bình thường và mẹ có thể giúp bé bằng cách giữ trẻ nằm ngửa, tránh chải tóc quá mạnh, sử dụng gối êm, thoáng khí. Đừng quá lo lắng, bởi tóc sẽ mọc trở lại nhanh chóng hơn.

Chăm sóc rốn

Khi chăm trẻ sơ sinh mới chào đời, một phần dây rốn vẫn kết nối với rốn bé, theo khuyến nghị của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), phần này sẽ tự khô và rụng đi trong khoảng 2-3 tuần sau sinh. Nếu cuống rốn vẫn giữ nguyên sau 3-4 tuần với dấu hiệu lạ hay chảy dịch không bình thường, cần đưa bé đến thăm bác sĩ để đảm bảo sức khỏe.

Chăm sóc rốn yêu cầu cẩn thận, nên giữ khu vực này luôn khô ráo. Tránh chạm, kéo hay áp đặt lực lên phần rốn, thay tã đều đặn để bảo vệ vùng nhạy cảm. Nếu xuất hiện dấu hiệu viêm nhiễm, xuất huyết không bình thường, cần sự can thiệp từ bác sĩ. 

chăm sóc trẻ sơ sinh
Khi chăm sóc trẻ sơ sinh cần thực hiện  nhẹ nhàng, đặc biệt đến làn da nhạy cảm

Chăm sóc da

Chăm sóc trẻ sơ sinh là một trải nghiệm nhẹ nhàng, chú ý đặc biệt đến làn da mềm mại và nhạy cảm của bé. Tắm bé khoảng 3 lần/tuần với xà phòng riêng cho trẻ sơ sinh giúp tránh làm khô da. Vệ sinh miệng, vùng quấn tã thường xuyên, sử dụng màn chống muỗi là một biện pháp bảo vệ khỏi các tác nhân bên ngoài.

Mẹ cần chú ý đến vết sưng, phát ban hay dấu hiệu khác trên da bé, để phát hiện sớm và thông báo bác sĩ nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Mụn trứng cá, mụn sưng, các vấn đề da khác là phần của quá trình phát triển. Chăm sóc trẻ sơ sinh đúng cách sẽ hỗ trợ bé vượt qua những thay đổi này một cách thoải mái.

Chăm sóc miệng

Chăm sóc miệng giúp trẻ tránh mùi hôi không mong muốn, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình mọc răng sau này. Bằng cách chăm sóc đúng cách, bố mẹ sẽ giữ được nụ cười sáng bóng, sức khỏe cho bé yêu của mình.

>> Xem thêm:

Việc chăm sóc trẻ sơ sinh có thể sẽ gặp nhiều khó khăn, mệt mỏi và áp lực, nhưng cũng là chặng đường đầy niềm vui, hạnh phúc giữa cha mẹ cùng thiên thần nhỏ. Vào thời điểm khó khăn, đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ, gia đình hay người thân. Mỗi bước đi trong việc chăm sóc bé đều là những khoảnh khắc đáng nhớ của cha mẹ cùng bé yêu.